KOZIBRÓD POROLISTNY – OSTRYGA WARZYWNA – TRAGOPOGON PORRIFOLIUS

Dlaczego warto:

• cenione warzywo korzeniowe o delikatnym, lekko słodkawym smaku kojarzonym ze szparagami lub ostrygami
• jadalne są korzenie, młode pędy, liście, kwiaty i nasiona
• odmiana ‘Sandwich Island’ ceniona jest za duże i smaczne korzenie
• korzenie można pozostawiać w gruncie i zbierać od jesieni aż do wczesnej wiosny
• dekoracyjne różowo-fioletowe kwiaty przyciągają pszczoły i inne owady zapylające
• po kwitnieniu tworzy duże, zwiewne owocostany przypominające dmuchawce

Najważniejsze informacje:

• Wysokość: około 80 cm, w sprzyjających warunkach do ok. 1 m
• Stanowisko: słoneczne
• Typ rośliny: dwuletnia, uprawiana głównie jako warzywo korzeniowe
• Kwitnienie: latem, w drugim roku uprawy
• Termin siewu: wiosna, bezpośrednio na miejsce stałe
• Kiełkowanie: zwykle około 2–3 tygodni
• Korzeń: długi, jasny, stożkowaty, zwykle około 15–25 cm, w dobrych warunkach może osiągać do około 30 cm
• Zbiór: od jesieni przez zimę do wczesnej wiosny

Opis rośliny:

Kozibród porolistny, nazywany salsefią, ostrygą warzywną lub czasem „szparagami biedaka”, jest rośliną dwuletnią z rodziny astrowatych. W pierwszym roku tworzy rozetę długich, wąskich liści i mięsisty korzeń spichrzowy. To właśnie korzeń jest najczęściej wykorzystywaną częścią rośliny. Jest długi, stożkowaty, jasny, z białym miąższem i wyglądem przypomina nieco pasternak lub skorzonerę.

Miąższ po przekrojeniu szybko ciemnieje, dlatego po obraniu można skropić go sokiem z cytryny. Salsefia ma charakterystyczny, łagodny i lekko słodkawy smak, który bywa porównywany do szparagów lub ostryg.

Odmiana ‘Sandwich Island’, spotykana również pod nazwami ‘Mammoth’ i ‘Sandwich Island Mammoth’, w porównaniu z gatunkiem tworzy większe korzenie o poprawionym smaku. Jest uznawana za jedną z najsmaczniejszych odmian salsefii. Korzenie najlepszą jakość osiągają w pierwszym sezonie, przed rozpoczęciem kwitnienia.

Jeżeli część roślin pozostawi się w gruncie, w drugim roku wyrastają wysokie pędy zakończone dekoracyjnymi, różowo-fioletowymi kwiatami zebranymi w koszyczki. Po przekwitnięciu powstają duże, lekkie i bardzo ozdobne owocostany przypominające znacznie większe dmuchawce mniszka. Gatunek może dorastać do około 1 m wysokości.

Uprawa i pielęgnacja:

• Salsefia najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym.
• Gleba powinna być głęboko uprawiona, lekka, przepuszczalna, bez kamieni i utrzymywana w umiarkowanej wilgotności.
• Zbita lub kamienista ziemia może powodować rozwidlanie i deformowanie korzeni.
• Nie należy stosować bezpośrednio przed siewem świeżego obornika, ponieważ również może sprzyjać rozgałęzianiu korzeni.
• Nasiona najlepiej wysiewać wiosną bezpośrednio na miejsce stałe. Przesadzanie nie jest wskazane, ponieważ może powodować rozwidlanie korzenia.
• Nasiona przykrywa się warstwą ziemi o grubości około 1 cm.
• Po wschodach rośliny należy przerwać, pozostawiając około 10 cm odstępu.
• Kiełkowanie bywa nierównomierne i zwykle trwa około 2–3 tygodni.
• Do wysiewu warto używać świeżych nasion, ponieważ z czasem szybko tracą zdolność kiełkowania.
• W okresach długotrwałej suszy rośliny należy podlewać. Równomierna wilgotność podłoża ogranicza pękanie i włóknienie korzeni.
• Korzenie są gotowe do zbioru od połowy jesieni. Można pozostawiać je w gruncie przez zimę i wykopywać w miarę potrzeby aż do wczesnej wiosny.
• Pierwsze przymrozki poprawiają smak korzeni – stają się one delikatniejsze i słodsze.
• Korzenie należy wykopywać ostrożnie, ponieważ są długie i łatwo się łamią.
• W miejscach o bardzo surowych zimach lub na podmokłych glebach warto zabezpieczyć rośliny albo wykopać korzenie i przechować je w chłodnym miejscu.

Właściwości lecznicze:

Salsefia była wykorzystywana jako roślina jadalna i w tradycyjnym ziołolecznictwie już od dawnych czasów. Uprawa kozibrodu porolistnego jako warzywa rozpowszechniała się w Europie od XV–XVI wieku. Roślina zawiera błonnik, inulinę, witaminę C, witaminy z grupy B oraz składniki mineralne, w tym potas, wapń, fosfor, magnez, mangan i żelazo.

Szczególnie interesującym składnikiem jest inulina – rodzaj błonnika o właściwościach prebiotycznych. Wspiera rozwój korzystnej mikrobioty jelitowej i była wiązana z prawidłowym funkcjonowaniem przewodu pokarmowego. Fruktany inulinowe są również badane pod kątem wpływu na gospodarkę energetyczną i przyswajanie niektórych składników mineralnych.

W tradycyjnych zastosowaniach roślinom z rodzaju Tragopogon przypisywano działanie związane z układem pokarmowym, wątrobą oraz ogólnym wzmocnieniem organizmu. Kozibród porolistny był również przedmiotem badań nad zawartością flawonoidów i innych związków roślinnych, jednak przeglądy naukowe podkreślają, że dostępne badania nie są wystarczające do traktowania tych zastosowań jako potwierdzonego działania leczniczego.

W starszych opisach salsefię polecano również osobom dbającym o poziom cukru we krwi oraz przypisywano jej korzystny wpływ na układ nerwowy, wzrok, kości i wątrobę. Wiązano to z obecnością inuliny, witamin z grupy B oraz składników mineralnych, takich jak wapń, miedź i mangan.

Właściwości użytkowe:

Odmiana ‘Sandwich Island’ jest uznawana za odmianę o bardzo dobrym smaku. Jadalne są korzenie, młode pędy, młode liście, pąki i kwiaty, a także nasiona.

Korzenie można:

• jeść na surowo, szczególnie młode, drobno starte
• gotować
• gotować na parze
• smażyć
• dusić
• piec
• dodawać do zup
• dodawać do mięs
• wykorzystywać do surówek i sałatek

Korzenie przyrządza się podobnie jak szparagi. Młode liście można dodawać do sałatek lub wykorzystywać podobnie jak inne warzywa liściowe. Młode, wybielane pędy można przygotowywać jak szparagi, a nierozwinięte pąki gotować na parze lub podsmażać. Płatki kwiatów nadają się jako jadalny dodatek do sałatek.

Właściwości miododajne:

• roślina miododajna
• kwiaty dostarczają nektaru i pyłku
• przyciąga pszczoły, a także inne owady zapylające
• kwiaty są zapylane przez owady

Kwitnąca salsefia jest wartościową rośliną dla zapylaczy. Jej kwiaty odwiedzają między innymi pszczoły, muchówki, chrząszcze i osy.

Komplet:
Komplet: 7 długich nasion

Do nasion otrzymasz wiele cennych i pomocnych porad przydatnych przy wysiewie!!!

Nasiona wysokiej jakości.

Źródła:

By Robert Flogaus-Faust – Praca własna, CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=81748815BEZ ZMIAN

By Maarten Deprez – Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4177593BEZ ZMIAN

By Philmarin – Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=18350430BEZ ZMIAN